Кредиторлық берешек — компанияның басқалар алдындағы қарыздары: алынған тауарлар мен қызметтер үшін жеткізушілерге, алынған аванстар бойынша сатып алушыларға, жалақы бойынша қызметкерлерге, салықтар мен жарналар бойынша бюджет пен қорларға. Баланста бұл міндеттеме. Бюджет алдындағы берешек ерекше маңызды: жалақыдан салықтар мен жарналар төлем жасалған айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірілмей төленеді, ал кешіктіру өсімпұлы бар бересіге айналады.
Кредиторлық берешек түрлері
| Кімнің алдында | Шот | Кешіктірсе не болады |
|---|---|---|
| Жеткізушілер мен мердігерлер | 3310 | шарт бойынша тұрақсыздық айыбы, наразылық, сот |
| Аванс бойынша сатып алушылар | 3510 | авансты қайтару немесе шартты орындау талабы |
| Жалақы бойынша қызметкерлер | 3350 | еңбек заңнамасы бойынша жауаптылық |
| Бюджет — салықтар | 3110–3190 | бересі, өсімпұл, шотты бұғаттау |
| Қорлар — жарналар | 3200 тобы | өсімпұл, мәжбүрлеп өндіріп алу |
Барлық осы шоттардағы қалдықтар айналым-сальдо ведомосында көрінеді.
Бюджет алдындағы мерзімдер
Жеткізушімен қарыз туралы келісуге болады, бюджетпен — жоқ. Ұсталған ЖТС, МЗЖ, МӘМС жарналары және есептелген ЖМЗЖ, ӘА, МӘМС-қа аударымдар, әлеуметтік салық төлем жасалған айдан кейінгі айдың 25-інен кешіктірілмей төленеді. Тоқсандағы ҚҚС — тоқсаннан кейінгі екінші айдың 25-іне дейін. 2026 жылғы II жартыжылдық үшін 910.00 нысаны бойынша салық — 2027 жылғы 25 ақпанға дейін.
Мысал: қазан айының жалақысы қазанда төленді — одан жарналар мен салықтарды 25 қарашаға дейін аудару керек. Бұлай жасалмаса, 26 қарашадан бастап қарыз сомасына өсімпұл есептеледі — әр кешіктірілген күн үшін Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесінің 1,25 еселенген мөлшері, ал хабарламадан кейін де төленбесе, салық органы шоттар бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұруы мүмкін.
Алынған аванстар
Сатып алушының алдын ала төлемі де кредиторлық берешек: тауарды тиемейінше немесе ОАЖ-ға қол қойылмайынша, ақша түпкілікті сіздікі емес. ҚҚС төлеушісінде аванстан салық әдетте айналым күніне дейін есептелмейді, бірақ есепте сома тиеуге дейін 3510 шотында тұрады.
Ескі кредиторлық берешек
Талап қою мерзімі өткен жеткізушіге қарыз есептен шығарылады. ЖБР-да есептен шығарылған кредиторлық берешек әдетте кіріске енгізіліп, 20% КТС салынады — сондықтан «ұмытылған» қарыз салықты күтпеген жерден ұлғайтуы мүмкін. Есептен шығару туралы шешім әр қарыз бойынша құжаттармен қабылданады.
Жиі кездесетін қателер
- Жеткізушілерге төлеп, салықтарды «кейінге» қалдыру — салықтар бойынша өсімпұл күн сайын есептеледі.
- Жеткізушілермен есеп айырысуды салыстырмау және есепте енді жоқ қарыздарды ұстау.
- Алынған аванстарды шарттар бойынша бөлмеу және оларды түсіммен шатастыру.
Салықтар мен жарналар бойынша төлем күнтізбесін бақылау бухгалтерлік қызмет көрсетуге және жалақыны есептеуге кіреді; нысандар бойынша мерзімдер — салық күнтізбесінде.
Жаңартылды