Дебиторлық берешек — компанияға басқалардың қарыз ақшасы: сатып алушылардың тиелген тауар немесе көрсетілген қызмет үшін, жеткізушілердің берілген аванстар бойынша, қызметкерлердің есеп беретін сомалар бойынша, бюджеттің салықтың артық төлемі бойынша қарызы. Есепте бұл актив, бірақ қарыз өтелмейінше шотта ақша жоқ, ал ЖБР-да сатудан түсетін салықтар әдетте есептеліп қойған. Дебиторлық берешек мерзімдер бойынша бақыланады және салыстыру актілерімен расталады.
Неден құралады
Баланста дебиторлық берешек — қысқа мерзімді немесе ұзақ мерзімді актив. Үлгілік жоспардың негізгі шоттары:
| Шот | Кім қарыз |
|---|---|
| 1210 | тауарлар, жұмыстар, қызметтер үшін сатып алушылар мен тапсырыс берушілер |
| 1250 | қызметкерлер — есеп беретін сомалар, қарыздар |
| 1610 | жеткізушілер — берілген аванстар бойынша |
| 1410–1430 | бюджет — салықтың артық төлемі |
Бұл шоттардағы қалдықтар кез келген күнге айналым-сальдо ведомосында көрінеді.
Салық үшін неге маңызды
Есептеу әдісі бойынша кіріс төлем кезінде емес, тиеу кезінде танылады. Мысал: ҚҚС төлеушісі ЖШС наурызда тауар тиеді, ал сатып алушы мамырда төлейді. Осы өткізу бойынша 16% мөлшерлемемен ҚҚС-ты I тоқсанға арналған 300.00 декларациясында көрсетіп, тоқсаннан кейінгі екінші айдың 25-іне дейін төлеу керек — яғни ақша бюджетке сатып алушыдан келгенге дейін кетеді. Оңайлатылған режимде кіріс әдетте түсім бойынша танылады, бірақ онда да ілініп қалған қарыз көріністі бұрмалайды.
Қалай бақылау керек
- Мерзімдер. Дебиторлық берешекті мерзімдер бойынша бөліңіз: ағымдағы, 30 күнге дейін, 90 күнге дейін және одан асқан мерзімі өткен. Мерзімнің өтуі 1С-те контрагенттер бойынша есеппен көрінеді.
- Салыстырулар. Тоқсанына бір рет және міндетті түрде жыл соңында ірі контрагенттермен салыстыру актісіне қол қойыңыз — ол сома туралы дауды тоқтатады және өндіріп алу үшін қажет.
- Құжаттар. Әрбір қалдық бастапқы құжатпен расталуы тиіс: жүкқұжат, ОАЖ, ЭШФ.
- Берілген аванстар. Жабу құжаттарынсыз жеткізушіге берілген аванс та дебиторлық берешек; тауар келмесе, қайтаруды немесе құжаттарды талап етіңіз.
Үмітсіз қарыздар
Талап қою мерзімі өткен немесе борышкері таратылған қарыз есептен шығарылады. ЖБР-да мұндай есептен шығаруды шегерімге жатқызу тәртібі растайтын құжаттарға және Салық кодексінің ережелеріне байланысты — шешім әр қарыз бойынша жеке, істе шарт, салыстыру актілері және наразылықтар болған кезде қабылданады.
Жиі кездесетін қателер
- Төлемдерді шарттар бойынша бөлмеу, соның салдарынан бір клиентте бір мезгілде қарыз да, артық төлем де болады.
- Жылдар бойы салыстырмай, кейін сатып алушы қарызды жабылған деп санайтынын анықтау.
- Дебиторлық берешекті түсіммен шатастырып, жоқ ақшаға шығыс жоспарлау.
Контрагенттермен есеп айырысуды есепке алу және тоқсандық салыстырулар бухгалтерлік қызмет көрсетуге кіреді; қалдықтар қараусыз қалса, есепті қалпына келтіруден бастаймыз.
Жаңартылды