ШҚ, ФҚ, өсімдік шаруашылығы, мал шаруашылығы, ауыл шаруашылығы кооперативтері

Шаруа және фермер қожалықтарына арналған бухгалтер

2026 жылы фермер қожалығының бухгалтері үш нәрсеге жауап береді: қожалық ЖТС 0,5% АСР құқығын сақтауы, субсидиялардың құжаттармен расталуы және егін, мал мен техниканың есеппен сәйкес келуі. Біз ШҚ, ФҚ және ауыл шаруашылығы өндірушісі ЖШС-ларын бүкіл Қазақстан бойынша онлайн жүргіземіз.

Кәсіпорын кеңсесі: жеткізушілер құжаттары мен ноутбук қойылған үстел · Шаруа және фермер қожалықтары

Жаңа Салық кодексі шаруа және фермер қожалықтары үшін жеке арнаулы режимді сақтады, ал ауыл шаруашылығы өндірушілеріне арналған АСР мен бірыңғай жер салығын жойды. АСР-дағы қожалық ауыл шаруашылығы өнімін өткізуден түскен кірістің 0,5%-ы мөлшерінде ЖТС төлейді және бір жылдық декларация — 920.00 нысанын тапсырады. ЖШС нысанындағы агрофирмалар ЖБР-де жұмыс істейді, онда ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін КТС 3% қолданылады.

Ауыл шаруашылығында есеп тоқсанмен емес, маусыммен жүреді. Көктемде — тұқым, тыңайтқыш, ЖЖМ және субсидияға өтінімдер, жазда — маусымдық жұмыскерлер мен техника жөндеу, күзде — егін жинау, астықты элеваторға тапсыру, қайта өңдеушілерге сату және 10 қарашаға дейін ЖТС-тың бірінші бөлігі. Қыста қожалық мал басын қайта санайды, жылды жабады және субсидиялар бойынша есеп дайындайды.

Біз қожалықтарға бухгалтерлік қызметті қашықтан көрсетеміз: жүкқұжаттар, таразы құжаттары, актілер мен шарттар WhatsApp немесе бұлт арқылы келеді, есеп 1С-те жүргізіледі, қожалық басшысының базаға қолжетімділігі бар. Ай сайын атқарылған жұмыстардың тізбесі көрсетілген орындалған жұмыстар актісіне қол қоямыз.

§ 02Немен келеді

Фермер қожалықтары әдетте қандай мәселемен келеді

  • —Қожалық жылдар бойы бірыңғай жер салығын төлеген, ал ол жойылғаннан кейін енді қай режимде екені және қандай нысандар тапсыру керегі түсініксіз.
  • —Тұқымға, тыңайтқышқа немесе асыл тұқымды малға субсидия алынған, бірақ мақсатты пайдалануды растайтын құжаттар жеткіліксіз.
  • —Егін мен мал басы агроном мен зоотехниктің дәптерінде ғана «тұрады», ал есепте кіріске алу да, төл де, мал шығыны да көрсетілмеген.
  • —Маусымдық жұмыскерлер егін жинауға еңбек шартынсыз шығады, жалақы қолма-қол төленеді, олар үшін жарналар есептелмеген.
  • —Қайта өңдеуші немесе элеватор тиелген астыққа, сүтке немесе малға ЭШФ пен ІЖҚ талап етеді, ал оларды жазып беретін адам жоқ.
  • —Жерді жалға алу шартының мерзімі өтіп кеткен немесе учаскелер ауданы өзгерген, сондықтан қожалықтың арнаулы режимге құқығы күмәнді.
§ 03Қазақстандағы есеп ерекшеліктері

2026 жылы Қазақстандағы ауыл шаруашылығы өндірушілері есебінің ерекшеліктері

  • ШҚ/ФҚ-ға арналған АСР — ауыл шаруашылығы өнімін өткізуден түскен кірістің 0,5%-ы ЖТС; ҚҚС (импортты қоспағанда), әлеуметтік салық, жер салығы, қызметте пайдаланылатын мүлік пен көлік салығынан босату.
  • Жер шектері — режим аймақтар бойынша шектер шегінде — 5 000 / 3 500 / 1 500 / 500 га — ауыл шаруашылығы жері меншігінде немесе жер пайдалануында бар қожалыққа қолжетімді; кіріс шегі жоқ.
  • Пайдаланылмайтын жер — АСР-дағы ШҚ/ФҚ жер салығын төлемейді, бірақ ауыл шаруашылығы жерлерін пайдаланбағаны үшін мөлшерлеме 40 есеге дейін арттырылуы мүмкін (СК 509-бабы).
  • Бірыңғай жер салығы — ауыл шаруашылығы өндірушілеріне арналған АСР сияқты жойылды; өткен жылдардағы есептеулер 2026 жылға көшірілмейді.
  • ЖБР-дегі ЖШС — ауыл шаруашылығы өндірушілері жалпы 20%-дың орнына КТС 3% төлейді, ал ҚҚС төлеушілер ҚҚС-тың 80%-ына дейін есепке жатқыза алады (бұрын 70%).
  • Субсидиялар — бюджеттен түскен сомаларды түсімнен бөлек есепке аламыз, әр субсидияға шарттарды, төлем құжаттарын, актілерді және мақсатты пайдалану туралы есептерді сақтаймыз.
  • ЭШФ және ІЖҚ — қайта өңдеушілер, элеваторлар мен экспорттаушылар өнімді, әдетте, тек ЭШФ пен ілеспе жүкқұжатпен қабылдайды; «Виртуалды қойма» тізбесіндегі тауарлар ЭШФ АЖ модулі арқылы ресімделеді.
  • Биологиялық активтер — мал, егістік және көпжылдық екпелер жеке топтармен жүргізіледі, төл, салмақ қосу, мал шығыны және егінді кіріске алу актілермен расталады.
§ 04Әдетте қандай режим таңдалады

Фермер қожалықтары әдетте қай режимді таңдайды

Меншікті немесе жалға алынған жері бар шаруа қожалықтарының көпшілігі ШҚ/ФҚ-ға арналған АСР-да жұмыс істейді: ауыл шаруашылығы өнімін өткізуден түскен кірістің 0,5%-ы ЖТС, салықтық кезең — күнтізбелік жыл, 920.00 декларациясы — келесі жылдың 31 наурызынан кешіктірілмей. ЖТС екі бөлікпен төленеді: қаңтар–қыркүйек үшін — 10 қарашаға дейін, қазан–желтоқсан үшін — келесі жылдың 10 сәуіріне дейін. Басты шарт — жердің аймақтар бойынша шектер шегінде болуы (5 000 / 3 500 / 1 500 / 500 га), сондықтан учаскелер құжаттарын режимді таңдағанға дейін тексереміз.

Жер болмаса немесе ол шектен асса, ШҚ оңайлатылған декларация мен ЖБР арасынан таңдайды. Оңайлатылған декларация — жылына 600 000 ӘЕК шегімен кірістің 4%-ы, бірақ 2026 жылдан бастап ЖБР-дегі сатып алушы оңайлатылған декларация төлеушісінен сатып алынған шығыстарды КТС бойынша шегерімге жатқыза алмайды (СК 286-бабы) — қайта өңдеушілерге сататын қожалық үшін бұл маңызды. Агрохолдингтер мен серіктестері бар қожалықтар ЖБР-де ЖШС тіркейді: ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін КТС — 3%, жылдық айналым 10 000 ӘЕК-тен (2026 жылы 43 250 000 ₸) асса — 16% мөлшерлемемен және ҚҚС-тың 80%-ына дейін есепке жатқызу құқығымен ҚҚС бойынша есепке тұру.

НысанКезеңМерзімКім тапсырады
920.00күнтізбелік жылкелесі жылдың 31 наурызынан кешіктірілмей; ЖТС — 10 қарашаға және 10 сәуірге дейінАСР-дағы ШҚ/ФҚ
910.00жартыжылдық15 тамызға және 15 ақпанға дейін; 2026 жылғы II жартыжылдық үшін — 2027 жылғы 15 ақпанға дейіноңайлатылған декларациядағы ШҚ мен ЖШС
220.00жылкелесі жылдың 31 наурызына дейінЖБР-дегі ШҚ (ЖК)
100.00жылкелесі жылдың 31 наурызына дейін, КТС төлеу — тапсыру мерзімінен кейін 10 күннен кешіктірілмейЖБР-дегі ауыл шаруашылығы өндірушісі ЖШС
200.00тоқсантоқсаннан кейінгі екінші айдың 15-іне дейін; 2026 жылғы III тоқсан үшін — 16 қарашаға дейінбарлық ЖШС; ЖБР-дегі ШҚ; оңайлатылған декларациядағы ШҚ — жұмыскерлер немесе АҚСШ болса
300.00тоқсантоқсаннан кейінгі екінші айдың 15-іне дейін, төлеу — 25-іне дейінҚҚС бойынша есепке тұрған ЖБР-дегі қожалықтар
700.00жылкелесі жылдың 31 наурызына дейінжер салығынан, мүлік пен көлік салықтарынан босатылмаған учаске иелері мен жер пайдаланушылар

Деректер мына күнге өзекті

§ 05Субсидиялар

Тұқымға, тыңайтқышқа және малға берілген субсидияларды қалай есепке алу керек

Субсидия ауыл шаруашылығы өнімін өткізуден түскен түсім емес, сондықтан есепте оны бөлек ұстаймыз: әйтпесе АСР-да ЖТС 0,5% базасы асып кетеді, ал ЖБР-де кірістер мен шегерімдер шатасады. Әр субсидиялау бағдарламасы қаражаттың мақсатына сай жұмсалғанын растауды талап етеді, ал тексерулер көбіне төлемнен кейін бір-екі жыл өткен соң жүреді. Әр субсидия бойынша құжаттар топтамасын өтінім берілген сәттен бастап жинаймыз:

  • тұқым, тыңайтқыш, өсімдіктерді қорғау құралдары немесе асыл тұқымды мал жеткізушісімен шарт;
  • төлем құжаттары, ЭШФ және жүкқұжаттар — сомалар өтініммен сәйкес келуі керек;
  • тыңайтқыш енгізу және егу актілері, ветеринариялық құжаттар және малды қабылдау актілері;
  • мақсатты пайдалану туралы есептер және ауыл шаруашылығы басқармасымен хат алмасу.

Субсидияның салықтық салдары қожалық режиміне және төлем түріне байланысты, сондықтан оны есепке алу тәртібін жылдық есептілікті тапсырғанда емес, маусым басталғанға дейін есеп саясатында бекітеміз.

§ 06Егін және мал

Егінді, мал басын және биологиялық активтерді қалай есепке алу керек

Салық органы мен агрокредит беретін банктер қожалықты сандар арқылы көреді: қанша жиналды, қанша сатылды, жыл соңында қанша бас бар. Егін кіріске алынбаса, ал мал қайта саналмаса, сату «жоқ жерден» пайда болғандай көрінеді, ал айырмашылықтарды камералдық бақылау кезінде түсіндіруге тура келеді. Есепті өндіріс циклі бойынша құрамыз:

  • өсімдік шаруашылығы — егу, өңдеу және жинау шығындарын дақылдар мен алқаптар бойынша жинаймыз, егінді таразы құжаттары мен актілер бойынша кіріске аламыз, элеватордағы астықты — астық қолхаттары бойынша;
  • мал шаруашылығы — мал басы топтар мен жастар бойынша, төл, салмақ қосу, топтар арасында ауыстыру, мал шығыны мен союды актілермен ресімдейміз;
  • түгендеу — қоймаларды, астық пен жемшөпті егін жинағаннан кейін, малды жылына кемінде бір рет және жылды жабар алдында қайта санаймыз.

ЖШС мал мен егістікті ҚЕХС бойынша биологиялық актив ретінде жүргізеді, ШҚ — кредиттер мен субсидиялар үшін заттай есеп.

§ 07Сұрақтар мен жауаптар

Сұрақтар мен жауаптар

2026 жылы шаруа қожалығы қандай салық төлейді?

Бірыңғай жер салығы жойылды — енді ШҚ не тапсырады?

2026 жыл үшін 920.00 бойынша ЖТС-ты қашан төлеу керек?

Қожалық өңдемейтін жер үшін салық төлеу керек пе?

Ауыл шаруашылығы өндірушісі ЖШС салық бойынша ШҚ-дан немен ерекшеленеді?

Фермер қожалығына бухгалтер қанша тұрады?

Өтінім қалдыру

Қожалығыңыздың есебін талқылайық

WhatsApp-қа жазыңыз немесе өтінім қалдырыңыз: бухгалтер жер ауданы мен құжаттарын, режимді, субсидияларды және маусымдағы жұмыскерлер санын нақтылап, жұмыс тәртібін ұсынады.

WhatsApp

Пішінді жіберу арқылы сіз келісесіз: құпиялылық саясаты.