Негізгі құралдар — компания немесе ЖК қызметте бір жылдан астам пайдаланатын материалдық активтер: ғимараттар, жабдық, көлік, компьютерлер. Олардың құны бірден шығыстарға жатқызылмайды, амортизация арқылы біртіндеп ауыстырылады. Салықтық есепте олар тіркелген активтер деп аталады және шекті нормалар бойынша амортизацияланады: ғимараттар үшін 10%, машиналар мен жабдықтар үшін 25%, компьютерлер үшін 40%, басқалары үшін 15%.
Негізгі құралдарға не жатады
Актив өндіріс, сату, қызмет көрсету үшін немесе басқаруда пайдаланылса, 12 айдан астам қызмет етсе және оның құнын сенімді бағалауға болса, негізгі құрал деп танылады. Одан төмен болса, зат қор ретінде есепке алынатын құн шегін компания есеп саясатында белгілейді.
Шоттардың үлгілік жоспарында негізгі құралдар 2410 «Негізгі құралдар» шотында, ал олардың жинақталған амортизациясы 2420 «Негізгі құралдардың амортизациясы» шотында есепке алынады.
Бухгалтерлік және салықтық есеп
| Сұрақ | Бухгалтерлік есеп (ҚЕХС / ҰҚЕС) | Салықтық есеп (2026 жылғы СК) |
|---|---|---|
| Атауы | негізгі құралдар | тіркелген активтер |
| Құны | бастапқы: сатып алу бағасы, жеткізу, монтаждау, өтелмейтін салықтар | Салық кодексінің ережелері бойынша |
| Амортизация | әдіс пен мерзім есеп саясаты бойынша | топтар бойынша шекті нормалар |
| Неге әсер етеді | қаржылық есептіліктегі пайда, мүлік салығы | КТС немесе ЖТС бойынша шегерімдер |
Салықтық топтар және амортизацияның шекті нормалары
| Топ | Құрамы | Шекті норма |
|---|---|---|
| I | ғимараттар мен құрылыстар | 10% |
| II | машиналар мен жабдықтар | 25% |
| III | компьютерлер, бағдарламалық қамтамасыз ету, ақпаратты өңдеу жабдығы | 40% |
| IV | басқа тіркелген активтер | 15% |
Нормалар шекті: төменірек қолдануға болады, бірақ жоғары емес. Ғимараттар әр объект бойынша, II–IV топтар — топтың құндық балансы бойынша амортизацияланады.
Мысал
ЖБР-дағы ЖШС 2 000 000 ₸-ге ноутбуктер сатып алады (III топ). Жылдық ең жоғары салықтық амортизация — 2 000 000 × 40% = 800 000 ₸, бұл сома КТС бойынша салық салынатын кірісті азайтады.
Негізгі құралдарды есептен шығару
Негіз — сату, тозуына, бұзылуына немесе жоғалуына байланысты жою, өтеусіз беру. Бұйрық, комиссияның қатысуымен есептен шығару актісі, қажет болса техникалық жай-күйі туралы қорытынды ресімделеді. Қалдық құн шығыстарға жатқызылады, сатудан түскен кірістер кірістерде көрсетіледі. Есептен шығару алдында және жыл соңында түгендеу жүргізіледі.
Бұл салықтар үшін неге маңызды
Ғимараттардың баланстық құны — мүлік салығының базасы: заңды тұлғалар үшін 1,5%, ЖК мен оңайлатылған режим үшін 0,5% мөлшерлеме. Пайдалануға енгізу немесе есептен шығару кезіндегі қателер КТС-ты да, мүлік салығын да бұрмалайды. Негізгі құралдар есебін біз 1С-те бухгалтерлік қызмет көрсету аясында жүргіземіз.
Жаңартылды