ӘЕК — айлық есептік көрсеткіш, Қазақстанда салықтар, шектер, айыппұлдар, жәрдемақылар мен баждар есептелетін базалық шама. 2026 жылы ӘЕК — 4 325 ₸, оны 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң белгілейді. 2025 жылы ӘЕК 3 932 ₸ болды.
ӘЕК қай жерде қолданылады
Салық шектері мен айыппұлдардың көпшілігі заңдарда теңгемен емес, ӘЕК-пен жазылған. Сондықтан әр жаңа ӘЕК сайын теңгедегі сомалар да өзгереді.
| ӘЕК-тен не есептеледі | ӘЕК-пен | 2026 жылы |
|---|---|---|
| ҚҚС бойынша тіркеу шегі | жылына 10 000 ӘЕК | 43 250 000 ₸ |
| Оңайлатылған декларациядағы кіріс лимиті | жылына 600 000 ӘЕК | 2 595 000 000 ₸ |
| Өзін-өзі жұмыспен қамтыған тұлғаның кіріс лимиті | айына 300 ӘЕК | 1 297 500 ₸ |
| ЖТС бойынша базалық шегерім | айына 30 ӘЕК | 129 750 ₸ |
| ЖБР-дағы ЖК-ның өзі үшін әлеуметтік салығы | айына 2 ӘЕК | 8 650 ₸ |
| Әлеуметтік салықтың ең төмен базасы | 14 ӘЕК | 60 550 ₸ |
| ШОБ емес ЖШС-ны тіркеу алымы | 6,5 ӘЕК | 28 113 ₸ |
| 270.00 уақтылы тапсырмағаны үшін айыппұл | 15 ӘЕК | 64 875 ₸ |
ӘЕК прогрессивті шектерді де белгілейді: жеке тұлғаның 8 500 ӘЕК-тен асатын жылдық кірісінен 15% ЖТС, ЖБР-дағы ЖК мен дивидендтерде — 230 000 ӘЕК-тен асатын сомадан.
Есептеулерде ӘЕК-ті қалай қолдану керек
Теңгедегі сома = ӘЕК саны × операция немесе кезең жататын жылдың ӘЕК-і. Мысал: шағын бизнеске ЭШФ жазбағаны үшін қайталанған жағдайдағы айыппұл — 40 ӘЕК; 2026 жылы ол 4 325 ₸ ӘЕК бойынша қайта есептеледі. ҚҚС шегі айналым есептелетін жылдың ӘЕК-і бойынша тексеріледі.
2026 жылдан бастап не өзгерді
- ӘЕК 3 932 ₸-ден 4 325 ₸-ге дейін өсті, онымен бірге теңгедегі барлық шектер мен айыппұлдар өсті.
- 14 ӘЕК стандартты шегерімнің орнына айына 30 ӘЕК базалық шегерім енгізілді.
- Бюджет жобасы бойынша 2027 жылға ӘЕК — 4 693 ₸ (+8,5%); заң әлі қабылданған жоқ, мәні өзгеруі мүмкін.
Жиі кездесетін қателер
- ҚҚС шегін немесе оңайлатылған декларация лимитін өткен жылдың ӘЕК-і бойынша есептеу.
- ӘЕК пен ЕЖА-ны шатастыру: ЕЖА-дан зейнетақы және әлеуметтік жарналардың базалары, ӘЕК-тен салық шектері, шегерімдер мен айыппұлдар есептеледі.
- 1 қаңтардан бастап 1С-та ӘЕК-ті жаңартпау.
Клиенттердің шектері мен лимиттерін бухгалтерлік қызмет көрсету аясында қадағалаймыз; жылдың барлық мерзімдері — салық күнтізбесінде.
Жаңартылды